Asosiasaun Hali Ba Dame (HABADA) hanesan NGO Nasional ne’ebe harii iha loron 14 Fevereiru 2024. HABADA nia kna’ar maka halo monitorizasaun no advokasia, liu hosi dialogu no edukasaun komunitária ba asuntu sira seguransa umanu nomos Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) nia governasaun.

Nune’e liu hosi meius ida ne’e hakarak hato’o ba ita bo’ot sira no media sira katak HABADA regista no oficialmente sai ona membro kandidatu ativu ba Forum ONG Timor-Leste (FONGTIL) iha loron 01 fulan Marsu tinan 2024. Iha tempu hanesan HABADA mos regista ona iha Ministério Justiça tuir Lei N.o 5/2005 no publika ona iha Jornal da República iha loron 12 fulan Abril tinan 2024.

HABADA nia misaun maka H3: Hakbesik, Hatutan no Hametin. Liu hosi edukasaun no dialogu komunitária, hatutan komunidade nia lian no hodi hametin dame iha komunidade. Nune’e ema hotu hanesan sidadaun no parte hosi komunidade ne’e rasik, goza nia direitu sira tuir Deklarasaun Universal Direitos Humanos, Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste no Lei sira. HABADA nia vizaun maka timor-oan hotu livre hosi tauk, dame no moris di’ak.

Hanesan temi iha tema lansamentu ne’e nian, HABADA mai la’os atu kompete maibe atu hakbesik, hatutan no hametin seguransa komunitária, katak ema nia moris no nia seguransa valor aas liu buat hotu. Tambá ne’e, HABADA nia programa maka monitorizasaun no advokasia ba seguransa umanu liuhusi edukasaun seguransa no governasaun polísia nian nu’udar protetor ba direitu no seguransa sidadaun sira nian. Programa ida ne’e realiza liu hosi H3: Hakbesik ba komunidade, Hatutan komunidade nia lian ba ukun na’in sira no Hametin ukun no dame ba moris di’ak.

  1. Seguransa humanu

Hakbesik ba komunidade sira liu hosi dialogu komunitária no edukasaun seguransa ho komunidade sira hodi identifika asuntu sira ne’ebe sai hanesan preokupasaun seguransa ba komunidade ka seguransa humano. Hanesan seguransa ba ekonomia, seguransa edukasional, seguransa ba ai-han, seguransa ba saúde, seguransa ambiental, seguransa pesoal, seguransa komunitária no seguransa polítika.

  1. Governasaun polísia nian (PNTL)

Governasaun polísia nian ligadu ho mekanismu, estrutura no prosesu sira ne’ebe orienta no supervisiona funsionamentu, responsabilidade no operasaun forsa polísia nian. Governasaun polísia nian ne’ebe efikaz no essencial tebes hodi garantia katak operasaun polísia nia tuir lei, respeitu direitos humanos no mantein konfiansa públiku nian.

Ikus liu, ho lansamentu ida ne’e, HABADA hanesan organizasaun sosiedade sivil ne’ebe foin harii no sei sai hanesan parseiru estratéjiku Governu nian iha Timor-Leste, liu hosi programa sira monitorizasaun no advokasia ba asuntu sira seguransa umanu no governasaun polísia nian.

Hanesan organizasaun foun, HABADA nia rekomendasaun ba FONGTIL hodi hatudu no dada dalan ba HABADA hodi dere doador ka parseiru sira nia odamatan. Liu-liu Governo liu hosi Gabinete Apoio Sociedade Civil nia apoio, nune’e HABADA Hakbesik ba komunidade, Hatutan komunidade nia lian hodi Hametin seguransa komunitária.

 

 

Díli, 11 de Junhu de 2024

 

 

Abel Amaral

Fundador no Diretor Ezekutivu

Telefone: +670 77454324

Email: abelamaral75@gmail.com

 

 

By habada

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *